ДЭМБ: Бохирдсон хүнс жилд 866 сая өвчлөл үүсгэж байна
ДЭМБ-ын 2026 оны шинэ тооцоогоор бохирдсон хүнс жилд ойролцоогоор 866 сая өвчлөл, 1.5 сая нас баралттай холбоотой байна. Хүнсний байгууллагууд эрсдэлийг хэрхэн бууруулах вэ?
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) хүнсээр дамжих өвчний дэлхийн ачааллын 2026 оны шинэ тооцоог танилцууллаа. Уг мэдээллээр бохирдсон хүнс 2021 онд дэлхий даяар ойролцоогоор 866 сая өвчлөл, 1.5 сая нас баралттай холбоотой байжээ.
Таван нас хүрээгүй хүүхдүүд дэлхийн хүн амын ойролцоогоор 9 хувийг эзэлдэг боловч хүнсний аюулгүй байдалтай холбоотой эрүүл мэндийн нийт ачааллын 29 хувийг үүрч байна. Энэ нь хүүхдийн хоол, сургууль болон цэцэрлэгийн хоол үйлдвэрлэл, эмнэлгийн хоолны аюулгүй байдалд онцгой анхаарах шаардлагатайг харуулж байна.
ДЭМБ-ын шинэ үнэлгээ нь 194 орны 42 төрлийн биологийн болон химийн аюулыг хамарсан. Бактери, вирус, шимэгчээс гадна хүнсэнд агуулагдах хар тугалга, органик бус хүнцэл, метил мөнгөн ус зэрэг химийн аюулууд урт хугацааны эрүүл мэндийн эрсдэл үүсгэж болзошгүй байна.
Хүнсний байгууллагуудын хувьд энэ мэдээлэл ямар ач холбогдолтой вэ?
Хүнсний аюулгүй байдал нь зөвхөн эцсийн бүтээгдэхүүнийг шинжлэх асуудал биш. Түүхий эд сонгох, нийлүүлэгчийг үнэлэх, усны чанар, ажилтны эрүүл ахуй, температурын горим, цэвэрлэгээ, хортон шавжийн хяналт, сав баглаа боодол, хадгалалт, тээвэрлэлтийн бүх үе шатанд эрсдэлийг урьдчилан удирдах шаардлагатай.
Хүнсний үйлдвэр, ресторан, катеринг байгууллагууд дараах арга хэмжээг хэрэгжүүлж болно:
- HACCP төлөвлөгөөг бодит процесс болон шинэ эрсдэлтэй уялдуулан шинэчлэх
- Түүхий эд, нийлүүлэгчийн эрсдэлийн үнэлгээг тогтмол хийх
- Хөргөлт, халаалт, хадгалалтын температурын бүртгэлийг баталгаажуулах
- Ажилтнуудын гарын ариун цэвэр, эрүүл ахуйн сургалтыг давтамжтай хийх
- Харшил үүсгэгч, химийн бодис, цэвэрлэгээний бодисын хяналтыг сайжруулах
- Үл тохирол, гомдол, буцаалт болон залруулах арга хэмжээг бүртгэн дүн шинжилгээ хийх
- Дотоод аудит болон лабораторийн шинжилгээний үр дүнг эрсдэлийн шийдвэрт ашиглах
ДЭМБ улс орнуудыг хүнсний аюулын үндэсний түвшний мэдээлэл, тандалт, эрсдэлийн үнэлгээ, олон салбарын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхийг зөвлөж байна. Монголын хүнсний байгууллагуудын хувьд энэ нь хүнсний аюулгүй байдлын тогтолцоог зөвхөн бичиг баримтаар бус, өдөр тутмын үйл ажиллагааны бодит хяналтаар хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэсэн үг юм.
Хүнсний аюулгүй байдал нь үйлдвэрлэгч, нийлүүлэгч, ажилтан, хяналтын байгууллага болон хэрэглэгчийн хамтын хариуцлага юм. Эрсдэлийг урьдчилан илрүүлж, нотолгоонд суурилсан хяналт хэрэгжүүлэх нь хордлого, бүтээгдэхүүн буцаалт, нэр хүндийн эрсдэлийг бууруулах үндсэн арга юм.
Эх сурвалж: WHO — Unsafe food causes 866 million illnesses and 1.5 million deaths annually: https://www.who.int/news/item/04-06-2026-unsafe-food-causes-866-million-illnesses-and-1.5-million-deaths-annually--young-children-at-highest-risk WHO — Food safety fact sheet: https://www.who.int/NEWS-ROOM/FACT-SHEETS/DETAIL/FOOD-SAFETY/