Харшил үүсгэгчийн шошгололт: 2026 оны Codex-ийн шинэ удирдамж
“Самар агуулж болзошгүй” гэх тэмдэглэгээг хэзээ хэрэглэх вэ? Codex-ийн шинэ удирдамж нь үйлдвэрлэлийн хяналт, эрсдэлийн үнэлгээнд үндэслэж шийдвэр гаргахыг дэмжиж байна.
Codex Alimentarius 2026 оны 7 дугаар сард харшил үүсгэгчийг санамсаргүй агуулж болзошгүй тухай урьдчилан анхааруулах шошгололтын шинэ удирдамжийг баталсан. PAL гэж товчилдог энэ тэмдэглэгээг бүтээгдэхүүний эрсдэлийг үнэлсний үндсэн дээр хэрэглэх нь гол зарчим юм.
Шинэ удирдамж нь савласан хүнсний шошгололтын ерөнхий стандарт CXS 1-1985-ын хавсралт болсон. Үйлдвэрлэгчид “агуулж болзошгүй” гэсэн үгийг бүх бүтээгдэхүүндээ ижил тавихаас өмнө тухайн бүтээгдэхүүнд яагаад хэрэгтэйг үндэслэх шаардлагатайг энэ өөрчлөлт сануулж байна.
“Агуулна” ба “агуулж болзошгүй” гэсэн мэдээлэл өөр
Жорын дагуу нэмсэн орцын мэдээлэл болон үйлдвэрлэлийн явцад санамсаргүй дамжих боломжтой харшил үүсгэгчийн анхааруулга нь өөр зориулалттай. PAL нь жорын орцыг орлуулах тайлбар биш.
| Нөхцөл | Юуг шалгах вэ? | Ямар мэдээлэл бэлтгэх вэ? |
|---|---|---|
| Харшил үүсгэгч орцыг жорын дагуу хэрэглэдэг | Жор, нийлүүлэгчийн мэдээлэл, тухайн зах зээлийн шошгын дүрэм | Орц болон харшил үүсгэгчийн мэдэгдэл |
| Харшил үүсгэгчийг жороор нэмдэггүй ч дамжих боломжтой | Хадгалалт, хамтарсан тоног төхөөрөмж, цэвэрлэгээ, үлдэх эрсдэл | PAL хэрэглэх эсэхийн үнэлгээ |
| Орц, нийлүүлэгч, үйлдвэрлэлийн дараалал өөрчлөгдсөн | Өмнөх үнэлгээ одоо ч тохирч байгаа эсэх | Шинэчилсэн үнэлгээ, шошгын шийдвэр |
Тухайн улсын мөрдөх харшил үүсгэгчийн жагсаалт, нэрлэх хэлбэрийг тусад нь нягтална. Нэг зах зээлийн шошгыг өөр улсад шууд хуулж хэрэглэх нь тохиромжгүй байж болно.
Шинэ удирдамжийн гол санаа
FAO-ийн тайлбараар PAL-ийг харшил үүсгэгчийн хяналтын зохистой арга хэмжээ хэрэгжүүлсний дараа ч үлдэж байгаа эрсдэлийг шинжлэх ухаанд тулгуурлан үнэлж хэрэглэнэ. Анхааруулга нь сайн үйлдвэрлэлийн дадал, цэвэрлэгээ, тусгаарлалтын оронд ашиглах арга биш.
Энд “дам бохирдол” гэдэг нь харшил үүсгэгч орц өөр бүтээгдэхүүнд санамсаргүй шилжихийг хэлж байна. Нэг агуулахын задгай түүхий эд, хамтарсан сав, тоног төхөөрөмж, ажилтны багаж зэрэг нь шалгах цэгүүд байж болно. Ямар замаар дамжиж болохыг тогтоохгүйгээр шошгын үгийг сонгох нь асуудлын шалтгааныг шийдэхгүй.
Үйлдвэрийн жишээгээр ойлгоё
Самартай болон самаргүй жигнэмэгийг нэг шугамд үйлдвэрлэдэг гэж төсөөлье. Чанарын ажилтан зөвхөн эцсийн шошгыг шалгаад зогсохгүй, түүхий эдийн хадгалалт, үйлдвэрлэлийн дараалал, шугамын цэвэрлэгээ, дамжуулах савыг хамтад нь үнэлнэ.
Жишээлбэл, самрын нунтаг задгай савнаас бусад түүхий эдэд хүрч байгаа бол эхлээд хадгалалт, савлагаа, ажилтны ажиллагааг өөрчилнө. Дараа нь хэрэгжүүлсэн хяналт хангалттай эсэхийг нотолгоонд тулгуурлан шалгана. Хяналт хийсний дараах үлдэх эрсдэлд PAL шаардлагатай эсэхийг шийдвэрлэнэ. Энэ бол шийдвэр гаргах дарааллын жишээ бөгөөд тодорхой бүтээгдэхүүний шошгыг зөвшөөрсөн дүгнэлт биш.
Үйлдвэрлэгчийн бэлтгэх таван бүртгэл
- Түүхий эдийн мэдээлэл. Нийлүүлэгчээс авсан орц, харшил үүсгэгч, өөрчлөлтийн мэдэгдлийг нэгтгэнэ.
- Бүтээгдэхүүн ба шугамын жагсаалт. Аль бүтээгдэхүүн хаана үйлдвэрлэгддэг, ямар төхөөрөмж хамт ашигладгийг тэмдэглэнэ.
- Дамжих боломжийн үнэлгээ. Хадгалалт, жинлэлт, үйлдвэрлэл, савлалтын үе шат бүрийг шалгана.
- Хяналтын үр дүн. Цэвэрлэгээ, тусгаарлалт, баталгаажуулалт болон шаардлагатай шинжилгээний нотолгоог хадгална.
- Шошгын шийдвэр. Яагаад тухайн анхааруулгыг хэрэглэсэн эсвэл хэрэглээгүй, хэн хянаж баталсныг бүртгэнэ.
Шинжилгээ хийх бол ямар сорьц, ямар аргаар, юуг илрүүлэхийг мэргэжлийн байгууллагатайгаа тодорхойлно. Нэг удаагийн сөрөг дүнг бүх бүтээгдэхүүн, бүх ээлжийн аюулгүй байдлын баталгаа гэж үзэж болохгүй.
Шошгоо шууд солих шаардлагатай юу?
Codex-ийн удирдамж батлагдсан нь бүх улсын шошгыг нэг өдөр заавал солих хууль болсон гэсэн үг биш. Борлуулах улсын хүчинтэй дүрэм, хэрэглэгчид өгөх мэдээллийн шаардлага, гэрээний нөхцөлийг хамтад нь нягталж шийднэ. Codex-ийн шинэ хандлагыг судлах нь одоогийн үнэлгээний үндэслэлээ сайжруулах боломж юм.
Мөн PAL байхгүй нь харшилтай бүх хүнд тохирно гэсэн баталгаа болохгүй. Хэрэглэгч жорын орц болон өөрт хамаарах анхааруулгыг хамтад нь унших хэрэгтэй. Үйлдвэрлэгчийн зорилго нь төөрөгдүүлэхгүй, үнэн зөв мэдээлэл өгөх явдал юм.
Quality.mn-ийн сургалт, дотоод аудит, гэрээт чанарын алба нь харшил үүсгэгчийн хяналт, бүртгэл, шошгын мэдээллээ цэгцлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ. Үнийн санал авах хүсэлт илгээхдээ бүтээгдэхүүн, түүхий эд, үйлдвэрлэлийн онцлогоо танилцуулаарай.
Эх сурвалж
- FAO — “may contain” тэмдэглэгээний шинэ удирдамж
- Codex — CAC49-ийн харшлын шошгололтын шийдвэр
- FAO — цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлт, засвар үйлчилгээний суурь хяналт
Мэдээллийг нягталсан огноо: 2026 оны 10 дугаар сарын 31.
Нүүр зураг: Quality.mn-ийн захиалгаар AI ашиглан бэлтгэсэн сэдэвчилсэн дизайн. Дүрслэлийн гэрэл зургийн эх: Antoni Shkraba / Pexels. Pexels лиценз.
Мэдээлэл бэлтгэсэн: Quality.mn